Kleur en symboliek

Kleur is een complexe materie waar elkeen van ons mee te maken heeft. Kleuren zijn alom tegenwoordig. Daarom zijn zij oh zo belangrijk voor ons en hebben zij ook een enorme invloed op ons dagelijse leven. Om kleuren te begrijpen volgt hierna een sumiere beschrijving hoe diverse kleuren ervaren worden en waarvoor bepaalde kleuren staan.

Wit
Is een neutrale kleur (witte vlag in oorlog), ideaal als scheidingskleur tussen andere kleuren. Wit is het symbool van onschuld, puurheid, reinheid en zuiverheid, en dus ook van maagdelijkheid. Het staat tevens symbool voor luxe en eenvoud. Daartegenover heeft het ook zijn negatieve kantjes. Wit staat eveneens voor koud, kil, leeg en steriel. Voor een junkie is wit de kleur van cocaïne. In tegenstelling tot de westerse wereld hoort wit in een aantal oosterse landen bij de dood. In andere landen als Egypte staat wit dan weer voor vreugde.
‘Witte boorden’ staat synoniem voor ambtenarij, het hoger kader. Begrippen als witte raven, witte donderdag, witte mars, witte gids, witgoed (electrische was,- droog,- ea. keukentoestellen)… zijn algemeen bekend. In politieke termen staat wit voor vrede, de vredesbeweging…

Als kleur heeft men het over spierwit, sneeuuwwit, hagelwit…
Naast wit zijn er ook de off-whites zoals: gebroken wit, crème, ivoor, écru,…
Edelstenen: bergkristal, diamant, kwarts, maansteen,…
Pigmenten: krijtwit, loodwit, zinkwit, titaandioxide

Zwart
Is net als wit een neutrale, koude kleur, en kan eveneens als scheidingskleur worden gebruikt, doch is somberder als wit. Zwart is het symbool van rouw, dood en droefheid en heeft vaak een negatieve connotatie. Geraffineerd toegepast kan zwart als modekleur chique, feestelijk en modieus overkomen. Begrippen als zwart werk, zwarte markt, zwart geld, de zwarte dood (pest), zwarte kunst (hekserij), zwartgallig en zwarte piet zijn vaak gebruikte termen.
Politiek gezien staat zwart voor anarchie.
Zoals bij rood, paars en bruin, en in tegenstelling tot alle andere kleuren die een blekere tint steevast met licht’ aanduiden, heeft rood daar een eigen benaming voor: grijs
Als kleur heeft men het over inktzwart, gitzwart, roetzwart…
Edelstenen: onyx, obsidiaan,…
Pigmenten: lampenzwart, roetzwart, beenderzwart, ivoorzwart, grafiet…


Rood
Naargelang de benadering spreekt men van rood, dan wel van magenta (subtractieve kleurmenging).
Bij het addiiteve kleurenmengsysteem is rood een van de 3 primaire kleuren, in het subtractieve kleurenmengsysteem echter is rood een secundaire kleur.
Rood wekt zeer extreme, zowel positieve als negatieve gevoelens op.
Rood is vooral een warme kleur, het is de kleur van vuur, van passie, dus ook vurige liefde, gesymboli seerd door Valentijn en rode hartjes. Rood wordt ook vaak gelinkt aan ‘sexy’ en hartstocht, denk maar aan rode lippen, rode lingerie, rode rozen, aan… Rood staat ook voor sterk en dapper.
In tegenstelling tot de passionele gevoelens welke rood kan opwekken, heeft het soms ook een eerder negatieve connotatie en is vaak gelinkt aan ‘fout’ of ‘verkeerd’, waarbij wij vooral terugdenken aan de met rode balpen verbeterde fouten in onze lagere school, en de duivel als symbool van het kwade.
Rood heeft een signaalfunctie en duid veelal op gevaar. Voorbeelden daarvan zijn de rode lichten, de (rode) verkeersborden, het stop!-teken, ook verbods- of gebodstekens genoemd. Rood staat voor impulsief, krachtdadig, woede, negatief en is dus eerder een rusteloze kleur.
Rood is een dominante kleur en straalt dus ook dominantie uit. Het is een schreeuwerige kleur, vaak in de publiciteitsmedia gebruikt om de aandacht te trekken, vandaar bijvoorbeeld ook de ‘rode’ prijzen. Gekoppeld aan vuur, komen wij bij brand, en brandweerwagens.
Rood is tevens de kleur van bloed en duid vaak op (levens)belangrijkheid. Zoals bij zwart, paars en bruin, en in tegenstelling tot alle andere kleuren die een blekere tint steevast met licht’ aanduiden, heeft rood daar een eigen benaming voor: rose.
Rood, is de kleur van het socialisme en communisme, maar tevens de kleur van de adel en de aristocratie.
In Egypte staat rood voor dood, in China daarentegen voor ‘Happyness & Luck’, maar ook voor macht.
Opgepast dus met rood. Het werkt onbewust in op het zenuwstelsel en kan daardoor onrust, agressie, stress, vaak ook slapeloosheid of nervositeit opwekken!
Naast rood is er ook nog Infrarood, een voor het oog niet waarneembare elektromagnetische straling. De rode planeet (Mars), de rode loper, het rode boekje, het Rode Kruis, Valentijn, Ferrari, Coca Cola, le Moulin Rouge, de Rode Duivels, een rode kaart, de rode Mae West Lips sofa van Salvator Dalí, de Rolling Stones tongue, Infrarood… hebben allen rood als gemene deler.
Rood geeft zijn naam aan bloedrood, knalrood, vuurrood…
Edelstenen: robijn, jaspis, granaat, calsiet, hematiet,…
Pigmenten: cadmiumrood, vermiljoenrood, karm(oz)ijnrood, rode oker, Engels rood, ossenbloed, scharlaken…

Groen
Groen is een secundaire kleur verkregen door menging van geel met blauw (cyaan). Naargelang ofwel blauw, dan wel geel de overhand neemt zal groen een eerder warme, dan wel koude kleur zijn.
Het is de tegenpool van rood en dus een zachtige en rustige, stabiele en evenwichtige kleur. Het bevindt zich recht tegenover rood op de kleurencirkel en is dus zijn complementaire kleur. In elkaars omgeving zal de ene kleur de andere óf versterken, dan wel neutraliseren. In hun zuiverste vorm zouden beide kleuren zwart moeten vormen, doch in werkelijkheid, zal een menging van beide kleuren in verf een bruine kleur
opleveren. In de subtractieve menging zullen cyaan + geel (= groen) + magenta = zwart opleveren. Als rustgevende kleur kennen wij groen uiteraard van de schoolborden. Als neutraliserende kleur kennen wij groen vooral van het biljartlaken, kwestie van de concentratie en scherpte niet te verliezen door de aanwezigheid van de rode biljartballen. Andere toepassing van groen vinden wij aan de operatietafels,
waar chirurgen een groene schort dragen ter compensatie van het rode bloed.
Groen geeft vooral een associatie met fris en vers, met prilheid en natuur(lijkheid), met groei en energie, met rust en ontspanning, vandaar de kleur bij uitstek voor ‘natuur’ en ‘bio’ (logo’s).
Groen is de kleur bij uitstek van de hoop en de vrede, maar ook van de toekomst.
Als seinkleur betekent groen in het verkeer ‘rijden’ en in de scheepvaart ‘stuurboord’. Als seinkleur wordt het tevens gebruikt ter aanduiding van nooduitgangen en bewegwijzering van Europese E-autowegen.
Ook groen kent negatieve connotaties zoals bij hebzucht en jaloezie, en bij onrijp, onervaren of té jong.
In de politiek staat groen voor sociaal en ecologisch.
Groen kennen we van de groene trui, van Shreck, van groenten als sla, erwtjes, boontjes, van groene vingers, van the green (tennis), van groene thee, van het groene kruis aan de apotheek…
Groen geeft zijn naam aan onder andere grasgroen, limoengroen,…
Edelstenen: olivijn, malachiet, toermalijn, calsiet, smaragd, jade, fluoriet, agaat…
Pigmenten: kalkgroen, oxidegroen, zinkgroen, chroomgroen, St Michielsgroen,…

Blauw
Blauw is een kleur die zich in het spectrum bevindt tussen cyaan en violet (subtractieve kleurmenging). In het systeem van de additieve kleurmenging is het een van de 3 primaire kleuren, welke echter uiterst zelden in een zuivere vorm wordt aangetroffen. In tegenstelling tot groen zal het menselijk oog veel minder nuances onderscheiden.
Wanneer de lucht, het firmament, overdag onbewolkt is zien we dat als een blauwe lucht, die vaak ook als blauw wordt gereflecteerd in een wateroppervlak. Naarmate de lucht grauwer ziet, zal ook het water er grijzer uitzien. Blauw weerspiegelt dan ook oneindigheid.
Blauw is een uitgesproken koude kleur, welke iets warmer wordt naarmate het blauw paarser wordt.
Blauw is dan ook het zinnebeeld van kil, koud en fris, zo ook in de betekenis van een frisse uitstraling.
Blauw staat voor puur en rein, voor trouw, oprechtheid en onschuld, logisch dat Maria wordt afgebeeld in een (licht)blauwe jurk. In Angelsaksische landen staat blauw staat ook voor melancholie en droefheid, wat terug te vinden is is de blues (songs). Blauw kan ook op mistroostig of deprimerend duiden.
Nochtans, de Grieken en de Romeinen vonden blauw een barbaarse kleur. Vaak denken wij bij blauw aan Griekenland en de Provence waar de blauwe kleur van vensters, luiken en deuren insectenwerend zou werken.


In tegenstelling tot ‘witte boorden’ is blauw de kledij van de kleine werkman, de kleur van werkkledij en overall’s, en uiteraard ook de kleur van de spijkerbroek ‘blue jeans’ welke refereren naar de sterkte dat blauw uitstraalt. Het is tevens de kleur van uniformen (politie, brandweer, marine) en duidt als dusdanig op gezag, status, verantwoordelijkheid en betrouwbaarheid, maar wordt ook gelinkt aan kalm en rustig.
In de voeding wordt blauw gebruikt op de verpakkingen om melk (yoghurt = groen), melkchocolade (pure chocolade = rood) en ook niet bruisend bronwater (bruisend = rood) aan te duiden.
In België staat politiek blauw gelijk aan Liberaal, in Amerika staat het voor de Democratische Partij, in England echter staat het voor de conservatieven. In sanitair staat blauw voor koud (water) en in electronica voor de 0-spanning, of nuldraad.
Wie blauw als favoriete kleur heeft, blijft meestal kalm en nuchter.
Bij blauw denken wij aan bijvoorbeeld zich blauw betalen, blauw bloed, blauwe maan/dag, blauwen…
Edelstenen: saffier, sodaliet, calsiet en lapis lazuli, aquamarijn,…
Pigmenten zijn azuriet, ultramarijn, indigo, pruisisch blauw, Nassaublauw, Nachtblauw, kobaltblauw, aluin, Berlijns blauw, smalt…

Oranje
Oranje is een secundaire kleur verkregen door menging van geel met rood (magenta) en is een zonnige en warme kleur. Het is de tegenpool van ultramarijnblauw en dus tevens zijn complementaire kleur.
De naam oranje komt van het spaanse ‘naranja’ wat appelsien betekent, vandaar ook de benaming appeltjes van oranje’.
Deze kleur komt zelden in de natuur voor en kent ook niet zoveel symboliek als de andere kleuren. Oranje wordt geassocieerd met geel en rood, met warmte, genezing en lichamelijk welzijn. Oranje wekt eetlust op, en wordt nogal eens door voedselketesn in hun logo gebruikt. Het is een kleur welke in menige keuken niet zou misstaan.
Oranje is dé kleur van het Nederlandse Koningshuis, en in Ierland deze van de kolonisten.
Politiek oranje wordt vereenzelvigd met centrum-democratische partijen.
Bij oranje denken wij vooral aan de appeltjes van oranje, en de oranjegekte bij sportevenementen bij onze noorderburen,…
Edelstenen: carneool, zonnesteen, calsiet, vuuropaal,…
Kleurpigmenten zijn: chroom oranje, cadmium oranje, molybdaat oranje, Baltic oranje, phtaloblauw…

Geel
Geel is een primaire kleur bij de subtractieve kleurmenging. Bij de additieve kleurmenging is het een secundaire kleur die wordt verkregen door menging van rood en groen. Het is de complementaire kleur van violet. Geel is een eerder warme, doch vooral zonnige, fleurige, vrolijke en opwekkende kleur.
Het felle koude knalgeel is echter eerder de kleur van de haat. De negatieve bijklank van geel vinden wij terug in de zegswijze ‘zich groen en geel ergeren’.
Geel kan met vrijwel alle kleuren gecombineerd worden. De combinatie geel met blauw komt echter wat goedkoop over, vooral als men de indruk wil wekken goedkoop te zijn, zoals bvb de winkelketen Zeeman.
De combinatie geel/zwart staat voor gevaar en komt ook in de natuur als dusdanig voor (bij, wesp).
Geel is de kleur die het meeste licht bevat, en doordat ze zo opvallend is ook vaak wordt gebruikt voor
reclameboodschappen.
De kleur geel wordt ook vaak geassocieerd met de zon die op haar beurt geassocieerd wordt met licht en leven(digheid). Geel doet ons denken aan lente en aan lentebloemen die vaak geel zijn, maar ook aan schattige kuikentjes, vandaar dat de paaskleur bij uitstek geel is.
Geel is in China een Keizerlijke kleur, en komt als dusdanig vaak voor op Chinese productlabels.
Geel is ook de kleur van wijsheid, groot denkvermogen en hoge intelligentie. Ze activeert de hersenen, zet aan tot werkzaamheid, het is de kleur van creativiteit en fantasie en is goed tegen neerslachtigheid.
Geel staat ook voor warmte, gezelligheid, elegantie, vrolijkheid, vriendelijkheid, blijheid en optimisme.
De keerzijde van de medaille is dat (fel) geel – sneller dan andere kleuren – vermoeiend kan zijn voor onze ogen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat mensen de neiging hebben om sneller hun geduld te verliezen in overdreven gele ruimtes.
Afgunst, verraad, lafheid en brutaliteit behoren tot de negatieve kantjes van geel.
Geel is tevens de Pauselijke kleur.
In politiek Belgenlaand staat geel in combinatie met zwart voor Vlaams.
Bij geel denken wij aan geelzucht, de gele trui, aan de Daltons, aan Garfield, aan bananen…
Geel geeft zijn naam aan citroengeel, goudgeel, kanariegeel, knalgeel, zonnegeel…
Edelstenen: Citrien, Barnsteen, Champagne Calsiet, Topaas, Fluoriet,…
Kleurpigmenten zijn: gele oker, Napels geel, chroomgeel, cadmiumgeel,…

Violet
Violet is een secundaire kleur verkregen door menging van rood (magenta) en blauw (cyaan). Het is de tegenpool van geel en dus zijn complementaire kleur. Violet is een kleur die min of meer synoniem is met paars en purper. Het bevind zich op de regenboog aan de binnenzijde, diametraal tegenover rood welke zich aan de buitenrand bevind.
Violet is een middenkleur op de grens van koude en warme kleuren, en zal naar mate er meer rood in voorkomt eerder een warme kleur zijn, en naarmate er meer blauw in voorkomt eerder een koude kleur zijn. Het ontleent zijn naam aan het Frans Violette, wat in Nederlands Viooltje is.
Het is de eerste kleur welke een baby kan waarnemen, en zal in zijn latere ontwikkeling steeds een vooraanstaande plaats innemen. Het zal in tekeningen van kinderen vaak de kleur van bruin innemen. Het is niet voor niets dat marketeers van Milka de koe paars voorstellen.
Zoals bij zwart, rood en bruin, en in tegenstelling tot alle andere kleuren die een blekere tint steevast met licht’ aanduiden, heeft paars daar een eigen benaming voor: lila
Ingetogenheid, originaliteit, inventiviteit, inspiratie en spiritualiteit, zijn allen kenmerken van paars.
Naast violet bestaat er ook nog Ultra-violet (UV), kleur welke echter niet door het menselijk oog kan worden waargenomen daar de receptoren voor ultra-violet zich buiten de gele vlek op het oog bevinden.
In de Rooms-Katholieke kerk is paars de kleur van de advent, maar ook van boete doen. Heden ten dage ook gebruikt bij begrafenissen.
In politieke termen spreekt men van een paarse regering als socialisten (rood) en liberalen (blauw) samen een coalitie vormen.
Het geeft zijn naam aan paarse regen, aan les mauves (RSC Anderlecht), aan de purperen heide, aan Jommeke en de purperen pillen, aan …
Edelstenen: Amethiste en paarse Fluoriet
Kleurpigmenten: cromophtal violet, paarse dodekop…


Bruin
Bij de subtractieve kleurmenging ontstaat zwart door de 3 primaire kleuren in gelijke verhouding met elkaar te mengen. Echter, daar de verfindustrie niet in staat is deze kleuren in hun zuiverste vorm aan te bieden ontstaat bij menging van rood, geel en blauw, een kleurvervorming en krijgen wij bruin.
Naargelang één of meerdere kleuren overheerst, kan de kleur naar grijs, grijsbruin, taupe… evolueren.
Overheerst rood, dan bekomen wij eerder kastanjebruin, tot sienna. Overheerst groen bekomen wij eerder kaki of omber. Wanneer geel overheerst zal eerder oker dan wel een andere aardekleur bekomen worden. Voor echt donkerbruin (tête de nègre) vertrekt men van zwart en voegt daar een weinig rood aan toe.
Bruin is een tertiaire kleur met een lage intensiteit (lichtsterkte) doordat het meeste licht geabsorbeerd wordt. Het is een warme, weinig opvallende en vrij neutrale, eerder mannelijke kleur. Zoals bij zwart, rood en paars, en in tegenstelling tot alle andere kleuren die een blekere tint steevast met licht’ aanduiden, heeft bruin daar een eigen benaming voor: beige
Door zijn neutrale opstelling zijn zowel bruin als beige ideale tussenkleuren en verbindingskleuren. Het zijn warme, niet opdringerige, eerder onopvallende kleuren, die volop in de natuur voorkomen (denk maar aan hout, bomen, aarde, zand, herfstkleuren…) maar juist doordat ze zo onopvallend zijn, slechts passief waargenomen worden. Het is dan ook de kleurengroep welke vereenzelvigd wordt met de ‘landelijke’ stijl,
met geborgenheid en gezelligheid.
Opgepast bij hout voor de rode houtsoorten en naaldhoutsoorten met veel knopen (RND) welke een overheersend en druk gevoel kunnen veroorzaken.
Juist door zijn onopvallendheid kan deze kleurengroep echter als (té) braaf, saai of somber overkomen.
Tracht daarom de ‘vervelende’ sleur van deze kleur met een gepast accent te doorbreken. Bruin en beige staan voor degelijkheid en stabiliteit. Zij hebben een tijdloos karakter. Bruin heeft zoals de meeste andere kleuren ook een negatieve sfeer, en kan overkomen als onhygiënisch
en vies, denk maar aan de ontlasting. Het wordt ook vaak in verband gebracht met armoede.
Bruin leent zijn naam aan oa. Bruintje de beer, een bruin café, bruingoed (integenstelling tot witgoed),
aan (zonne)bruinen, bruin brrod, bruine suiker en brown sugar (heroïne), een bruin vermoeden…
Edelstenen: Carneool, agaat, tijgeroog, bruine opaliet, fluoriet, kwarts en toermalijn, …
Kleurpigmenten: on(gebrande) sienna, bruine oker, (on)gebrande omber, Casselse aarde, …

Naast dit basispakket aan kleuren is in de loop der jaren een ‘kleurenjargon’ ontstaan, vaak naar analogie
met in de natuur voorkomende kleuren zoals:

Bordeaux, Cherry red, Scharlaken/Scarlet,Karmozijn/Crimson,Vermiljoen, Fraise/Aardbei, Koraal,
Framboos,Fuchsia, Pink/Rose,Magnolia, Zalm(rose),Bois-de-Rose
Caramel,Oker,Terracotta,Koper, Cavaillon,Goud,Vanille,Limoen, Olijf(groen),Kaki, Omber, 
Turkoois,Appelblauwzeegroen, Azuur, Marineblauw,Indigo, Bleu d’Outremer, Ultramarijn,Lavendel, 
Pruim, Aubergine, Lila
Ebben, Tête-de-Nègre/Negerkop,  Sepia,Marron/Kastanje, Rouille/Roest,Sienna,Fond-de-Teint,
Zand,Champagne,Crème/Room, Ivoor, Ecru, Parelmoer,Zilver,Taupe,Anthraciet

Wens je van onze expertise gebruik te maken, of wens je een gepersonaliseerd kleuradvies, ga naar
contact of consultancy. Aarzel niet om contact op te nemen.

Uw Colorshop team